Đoạn kết của nghi án 50 năm về cặp vợ chồng gián điệp

Đoạn kết của nghi án 50 năm về cặp vợ chồng gián điệp

Sự kiện trong tuần Văn hóa Xã hội

Nghi án lịch sử liên quan đến cái chết của cặp vợ chồng người Mỹ Julius và Ethel Rosenberg, “can tội” cung cấp bí mật bom nguyên tử cho Liên Xô.

Sau 50 năm, vụ án vẫn còn ẩn chứa trong nó nhiều uẩn khúc. Tháng 12.2001 vừa qua, một tình tiết mới vừa được tờ báo Pháp Le Monde tiết lộ, có khả năng phơi bày ra ánh sáng nỗi oan khuất của vợ chồng Rosenberg. Như đã trình bày trong số báo kể trên, trong vụ án gián điệp cách nay 50 năm (1951-2001), người ta thấy thấp thoáng hình bóng của một nhân vật “thứ yếu”, đó là David Greenglass, thợ cơ khí, em trai của Ethel. Anh này bị xác định là có “dính líu” đến vụ gián điệp, bị kết án 15 năm tù giam, nhưng đến năm 1960 thì được trả tự do.

Năm nay David đã 79 tuổi, con đường hướng về nghĩa trang đã khá gần, mặt khác, thời hiệu 50 năm của vụ án cũng đã kết thúc. Có lẽ đó là những yếu tố then chốt đã khiến cho nhân vật này quyết định nói lên tất cả sự thật về vụ án gián điệp năm 1951 tại Mỹ. Người ta còn nhớ là trong phiên tòa xét xử diễn ra vào năm 1951, hai vợ chồng Rosenberg luôn khẳng định là mình vô tội, nhưng do lời khai của bị cáo kiêm “nhân chứng” duy nhất là David, cùng một số bằng chứng chưa đủ tính thuyết phục, tòa đã kết án tử hình họ. Ngày nay, khi hình hài của họ đã trở thành tro bụi, một người đã mở lòng giải oan cho họ.

Đoạn kết của nghi án 50 năm về cặp vợ chồng gián điệp - Ảnh 1

Và người đó không ai khác hơn là… David Greenglass, em trai của Ethel Rosenberg, người đã tố cáo chị và anh rể mình cung cấp bí mật về bom nguyên tử cho Liên Xô. Ngày 5.12.2001 vừa qua, trong cuộc phỏng vấn dành cho hãng truyền hình CBS, David thú nhận là đã ngụy tạo các chứng cứ và đã góp phần đưa đến cái chết của chị ông ta. Gần đến tuổi 80, ông muốn lương tâm của mình nhẹ nhàng hơn khi nói lên sự thật về vụ án. Lời thú nhận này được ghi lại trong một tác phẩm sắp phát hành tại Mỹ có nhan đề The brother (người em trai), tác giả là Sam Roberts, nguyên phóng viên nhật báo New York Times, từ lâu rất quan tâm đến vụ án.

Vốn là quân nhân kiêm thợ cơ khí ở Trung tâm khảo cứu nguyên tử Los Alamos, David bị bắt giữ ngày 15.6.1950, thú nhận đã ăn cắp các “bí mật nguyên tử”, nhưng khai thêm là đã làm việc đó do sự xúi giục của người anh rể là Julius Rosenberg. Theo lời khai của David, lulius đã đưa cho ông bản vẽ cùng những chi tiết về bom nguyên tử từ tháng 9.1945. Tuy nhiên đến bây giờ, ông mới chịu tiết lộ lý do đã khiến ông khai như thế cho người anh rể. Đó là món tiền ông đã nợ của Julius mà không muốn (hay không thể) thanh toán và sự ác cảm mà ông luôn dành cho Julius.

Lời khai trên khiến Julius bị Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) bắt giữ vào ngày 16.6.1950, được thả ra sau đó, rồi lại bị bắt vào ngày 17.7.1950. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi này, David lại thay đổi lời khai và tố cáo người chị làm gián điệp cho Liên Xô ! Ngày 5.12.2001, ngồi tại phòng thu hình của hãng CBS, trong chương trình “60 phút” do Dan Rather phụ trách, David thú nhận chính mình là gián điệp của Liên Xô và đã đích thân chuyển cho nước này các thông tin về công cuộc nghiên cứu hạt nhân ở Mỹ cùng ngòi nổ bom nguyên tử.

Đoạn kết của nghi án 50 năm về cặp vợ chồng gián điệp - Ảnh 2

Trước khi vụ án được đưa ra xét xử, để bảo vệ chính mình và người vợ là Ruth Greenglass (về sau, bà này được miễn tố), David đã có một sự thỏa thuận riêng với viên phó Biện lý Roy Cohn, người sau này là cánh tay mặt của thượng nghị sĩ McCarthy, một nhân vật chống Cộng triệt để. Khi cuộc chiến tranh Triều Tiên nổ ra, Cohn cùng viên chánh án Tòa án liên bang ở New York tỏ rõ lập trường với hai “phạm nhân” Rosenbcrg vốn là những đảng viên Cộng sản. Trong hồ sơ vụ án, David khai rằng chính chị mình (Ethel) đã đánh máy những tài liệu gửi cho phía Liên Xô và lời khai này lại được vợ ông xác minh.

Bây giờ thì ông không còn nhớ gì về chuyện đó nữa. Với tuổi đời nặng trĩu trên vai, David ngày nay sống với những ám ảnh về cái chết của hai vợ chồng người chị ruột. Ông cho biết mình “ngủ rất ngon vào ban đêm”, tuy “thỉnh thoảng vẫn còn bị ám ảnh về vụ án Rosenberg”. Trước ống kính truyền hình, ông bộc bạch: – Tôi không thể tưởng tượng được rằng người ta đã kết ấn tử hình họ. Tôi không thể hi sinh vợ con tôi vì chị tôi. Câu nói trên đã khá rõ. Nó cho thấy nỗi hoài nghi của nhiều nhà nghiên cứu về trường hợp “phạm tội” của vợ chồng Rosenberg là có cơ sở.

Họ chết đã hơn nửa thế kỷ rồi, dù sao, cũng cần nêu lên phát hiện này để sự thật lịch sử luôn được tôn trọng và những oan khuất sẽ được người đời ghi nhận để không còn tái phạm thêm nữa.

Nguồn tổng hợp