6 huấn luận viên lừng danh nhất trong lịch sử World Cup

6 huấn luận viên lừng danh nhất trong lịch sử World Cup

Chuyện của Sao Giải trí Sự kiện trong tuần Văn hóa Xã hội

Sự sắp xếp đội hình hay thay đổi cầu thủ tuỳ theo cục diện trên sân cỏ của họ có một tác dụng vô cùng quan trọng đối với cả trận đấu.

Nói đến World Cup, ngày hội thể thao lớn của hành tinh, chúng ta nghĩ ngay đến các siêu sao bóng đá, những vận động viên luôn mang đến cho người xem cảm giác ngất ngây, cuồng nhiệt của những trận đấu đỉnh cao bốn năm mới có một lần. Tuy nhiên, có một thành phần ít được chú ý hơn dù họ là nhân tố quan trọng, thậm chí quyết định cho cả cục diện trận đấu, sự thành bại của một đội tuyển… Đó là các huấn luyện viên. Đến nay, dù thời gian có làm nhiều ký ức phôi pha trong lòng người hâm mộ, vẫn còn không ít người được nhắc đến và tôn vinh như là những huấn luyện viên vĩ đại nhất trong lịch sử World Cup.

Vittorio Pozzo (1886-1968)

Trong lịch sử bóng đá thế giới, Vittorio Pozzo là người duy nhất đoạt cả huy chương vàng (HCV) bóng đá Olympic và cúp vàng World Cup với tư cách huấn luyện viên (HLV). Chỉ trong một thời gian 4 năm ngắn ngủi, ông đã cùng đội tuyển bóng đá Ý mang về cho đất nước 2 cúp vàng World Cup (1934 và 1938) và một HCV Olympic (1936). Thành tích này đến nay vẫn chưa có ai vượt qua nổi. Sinh trưởng tại Turin, Ý, Pozzo tìm thấy niềm đam mê bóng đá trong thời gian du học ở Anh. Tuy nhiên, cuộc đời cầu thủ của ông khá ngắn ngủi: chỉ có 6 năm tại các câu lạc bộ Grasshoppers (1905-1906) và Torino (1906-1911).

 Vittorio Pozzo đạt huy chường vàng cả bóng đá Olympic và cúp vàng World Cup

Từ năm 1912, Vittorio Pozzo bắt đầu sự nghiệp HLV. Sau hai lần nắm giữ vai trò HLV đội tuyển Olympic thi đấu vào các kỳ thế vận hội 1912 tại Stockholm – Thụy Điển và 1924 tại Paris – Pháp (năm này, đội tuyển Olympic của Ý đoạt huy chương đồng), Pozzo được giao trọng trách HLV đội tuyển bóng đá Ý từ năm 1929 và trong những tháng năm ngắn ngủi của thập niên 1930, ông cùng các học trò đã mang về cho nước Ý những danh hiệu cao quý nhất của làng bóng đá thế giới. Tại World Cup lan thứ hai tổ chức ở Ý năm 1934, đội tuyển nước chủ nhà đã thắng Hi Lạp 4-0, thắng Mỹ 7-1 trong vòng 1. Tuy nhiên trong trận tứ kết giữa Ý với Tây Ban Nha, tỉ số vẫn là 1-1 sau 120 phút thi đấu.

Thời ấ́y, chưa có thể thức sút luân lưu, trận đấu dời lại ngày hôm sau. Nhiều cầu thủ của hai đội không còn đủ sức khoẻ để thi đấu đúng khả năng, cuối cùng kết quả 1-0 nghiêng về đội tuyển Ý. Sau khi thắng Áo ở trận bán kết, đội tuyển Ý đã làm tiêu tan giấc mơ của đội tuyển Tiệp Khắc, dù họ dẫn dắt thế trận suốt 70 phút đầu của trận chung kết (Ý thắng 2-1 sau 120 phút thi đấu). Trong trận chung kết trước đội tuyển Hungary tại World Cup Pháp năm 1938, đội tuyển Ý mở tỉ số ngay phút thứ 6 và nỗ lực kết thúc trận đấu với tỉ số 4-2, Pozzo trở thành HLV đầu tiên và duy nhất đến nay đã đoạt ba danh hiệu vô địch quốc tế và thế giới trong vòng 4 năm.

Sau những biến chuyển lớn của tình hình thế giới trong Thế chiến thứ hai (1939-1945), mùa hè năm 1948, Pozzo về hưu ở tuổi 62. Tính chung, trong 19 năm làm HLV, ông đã dẫn dắt đội tuyển Ý thắng 63 trận, hoà 17 trận và thua 15 trận. Con số 63 trận thắng và tổng số 95 trận đấu của đội tuyển quốc gia do ông làm HLV đến nay còn là những kỷ lục chưa ai phá nổi trong làng bóng đá Ý. Những năm cuối đời, ông về sông ở Turin quê nhà và mất 4 ngày trước lễ Giáng sinh năm 1968.

Cesar Luis Menotti (1938)

Trong lịch sử bóng đá Argentina, tên tuổi HLV Cesar Luis Menotti đồng nghĩa với những lối chơi giàu phong cách và sức mạnh tấn công. Trước Menotti, bóng đá Argentina không quan tâm đến vai trò của HLV trưởng đội tuyển và các cầu thủ hàng đầu thường từ chối đi thi đấu nước ngoài như một nghĩa vụ quốc tế trong thể thao. Nhưng sau ông, mọi chuyện đã đổi khác: được thi đấu trong màu áo đội tuyển quốc gia ngày nay đã trở thành một vinh dự mà nhiều cầu thủ hàng đầu luôn mơ ước.

HLV Cesar Luis Menotti với cách chơi giàu phong cách

Trong cuộc đời cầu thủ, Menotti từng thi đấu trong màu áo câu lạc bộ (CLB) Rosario Central (1960-1963), Racing Club (1964), Boca Juniors (1965-1966), New York Generals (1967), Santos (1968), Juventus (1969) và bắt đầu nhận trọng trách dẫn dắt đội tuyển quốc gia từ năm 1974. Bốn năm sau, tại World Cup Argentina 1978, dưới sự dẫn dắt của ông, đội tuyển Argentina đã lập được một trong những thành tích rực rỡ nhất: mang cúp vàng về cho đất nước. Việc “mạo hiểm” lớn nhất của Menotti vào thời điểm này – và đến nay vẫn còn được tranh cãi – là vẫn sử dụng “cựu binh” Mario Kempes thay chỗ một “cậu bé vàng” tương lai đầy hứa hẹn là Diego Maradona.

Dù sao kết quả vô địch của đội tuyển Argentina cũng đã minh chứng cho sự lựa chọn của ông. Trong trận chung kết World Cup 1978, đội tuyển Argentina đã đè bẹp “cơn lốc màu da cam” Hà Lan với tỉ số 3-1 do công của Kempes (2 bàn) và Bertoni (1 bàn). Qua năm sau (1979), Menotti dẫn dắt đội tuyển trẻ Argentina tham dự Cúp bóng đá trẻ do FIFA tổ chức trên đất Nhật. Tại đây, tỉ số thắng lợi 3-1 trong trận chung kết trước đội bóng trẻ Liên Xô đã cho cả thế giới thấy được tiềm năng to lớn của bóng đá Argentina và sự xuất hiện của một thiên tài bóng đá sẽ làm cả thế giới ngất ngây trong những năm về sau: Diego Maradona.

Tuy nhiên, chỉ 4 năm sau đó, tại World Cup Espana 1982, ông Menotti cùng các học trò đã phải sớm rời đấu trường sau những thất bại tại vòng hai trước các đội tuyển Brazil và Ý. Và cương vị huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Argentina của Menotti cũng kết thúc từ đó. Sau năm 1982, Menotti còn tiếp tục làm HLV các CLB, kể cả cho đội tuyển Mexico những năm 1991-1992. Cuối thập niên 1990, sau khi không còn dẫn dắt CLB Independiente (1998-1999), ông tập trung vào lĩnh vực truyền thông. Tại World Cup Nhật Bản – Hàn Quốc 2002, và Copa America 2004 ở Peru, ông bình luận thể thao cho đài truyền hình Mexico.

Mario Zagallo (1931)

Có thể nói, lịch sử huy hoàng của nên bóng đá Brazil gắn liền với tên tuổi của Mario Zagallo. Ông không chỉ là một huyền thoại ở đất nước của vũ điệu Samba, mà còn ở khắp nơi trong thế giới bóng đá đầy sức hấp dẫn kỳ lạ này. Hơn cả thiên tài bóng đá Pelé, Zagallo là người Brazil duy nhất đã bốn lần chạm tay vào chiếc cúp vàng vô địch World Cup: hai lần với tư cách cầu thủ (World Cup Thụy Điển 1958 và World Cup Chile 1962), hai lần với tư cách HLV trưởng và Giám đốc kỹ thuật (World Cup Mexico 1970 và World Cup Mỹ 1994). Cho đến nay, trong lịch sử bóng đá thế giới, chỉ duy nhất có huyền thoại Frank Beckenbauer là người có thể sánh với Zagallo trong tư cách là những nhà vô địch “đúp” như thế.

HLV Mario Zagallo từng là cầu thủ bóng đá

Zagallo khởi đầu sự nghiệp bóng đá vào đầu thập niên 1950 tại các CLB America và Flamengo, rồi Botatogo… Thể hình nhỏ bé của ông được bù đắp bằng kỹ thuật chơi bóng khéo léo, điệu nghệ và khi đội bị mất bóng, ông luôn là một trong những cầu thủ đầu tiên quay về để phòng thủ. Năm 1958, tại World Cup Thụy Điển, cả phần còn lại của thế giới sững sờ trước thành tích của Zagallo và đội tuyển Brazil. 4 năm sau, tại World Cup Chile 1962, chiếc cúp vàng tiếp tục ở lại với đất nước Brazil. Năm 1964, ông giã từ sự nghiệp cầu thủ và không lâu sau, được giao trọng trách dẫn dắt đội tuyển Brazil.

Ngày 21.6.1970, Zagallo trở thành HLV đội tuyển đầu tiên trên thế giới đoạt cúp vàng World Cup sau khi đã từng nhận được vinh dự này với tư cách cầu thủ. 24 năm sau, đội tuyển Brazil đoạt cúp vàng lần thứ tư tại World Cup USA 94 (lúc này Zagallo là giám đốc kỹ thuật), và đến năm 1997, Zagallo cùng với Dunga, Ronaldo, Rivaldo, Tattarel… mang về cho Brazil cúp vô địch Copa America. Tuy nhiên, trong trận chung kết tại World Cup France 98, với sự ra sân của một Ronaldo còn vật vờ trong con bệnh hoạn, đội tuyển Brazil chịu thảm bại với tỉ số 0-3 trước đội tuyển Pháp và điều này đã để lại một dấu ấn khó quên trong sự nghiệp HLV của Zagallo.

Nói chung, xét về bề dày thành tích, hầu như chưa có một HLV nào đạt đến những kỳ tích như Zagallo: Dưới bàn tay dẫn dắt của ông, đội tuyển Brazil đá 154 trận, thắng 110 trận, hoà 33 trận và chỉ để thua 11 trận, tức thắng 10 thua 1. “Người ngoài hành tinh” Ronaldo nhận xét: “Ông là một trong nhũng cầu thủ Brazil vĩ đại nhất trong thế hệ của ông, và sau 4 lần vô địch World Cup, ông đã để lại một dấu ấn bền vững trong làng bóng đá Brazil. Với tôi, được làm việc với ông là cả một vinh dự”. Ngày nay, một tượng đồng của Zagallo được đặt tại cửa vào sân vận động Maracana, một vinh dự không phải HLV nào cũng có được. Nhưng với ông, đó là một sự tôn vinh xứng đáng về những gì ông đã đóng góp cho xứ sở bóng đá Brazil.

Aimé Jacquet (1941)

Trong lịch sử World Cup, Pháp là nước chỉ có một lần đón nhận chiếc cúp vàng danh giá vào năm 1998, và người đã góp công lớn nhất vào vinh dự này chính là HLV Aimé Jacquet. Còn nhớ là vào đầu thập niên 1990, đội tuyển Pháp đã trải qua những năm tháng đầy ác mộng. Tai Euro 1993 diễn ra ở Thụy Điển, họ thất bại thảm hại và một năm sau, tại World Cup USA 94, họ cũng nhanh chóng quay về nhà sau thất bại 2-3 trước đội tuyển Israel và 1-2 trước đội tuyển Bulgaria. Trong 4 năm, từ 1994 đến 1998, Aimé Jacquet đã đưa đội tuyển Pháp từ một tập thể rệu rã sau World Cup USA 94 trở thành một trong những đội tuyển xuất sắc nhất thế giới.

Aimé Jacquet là vị cứu tinh của bóng đá Pháp

Tại giải vô địch châu Âu Euro 96, đội tuyển Pháp đã vào đến trận bán kết và chỉ chịu thua đội tuyển Czech 5-6 sau loạt sút luân lưu. Hai năm sau, họ đã làm được điều thần kỳ là hạ gục đội tuyển Brazil nhiều tham vọng trong trận chung kết World Cup France 98 với tỉ số đậm 3-0. Trong hơn 4 năm đó, tuyển Pháp đá 53 trận, thắng 34 trận, hoà 16 trận và chỉ để thua 3 trận; tỉ số chung là 93 bàn thắng và 27 bàn thua. Tuy lập được thành tích là HLV Pháp đầu tiên và duy nhất đến nay đoạt cúp vàng thế giới, song Jacquet là người ít phô trương, ông thích sống bình dị như ông từng tâm sự trong tập hồi ký của mình: “Tôi thích được nhớ đến như một người trung thực”.

Alfred Ramsey (1920 – 1999)

Ngày 30.6.1966, cả Nữ hoàng Elizabeth II cũng không kiềm chế được nỗi vui mừng khi đội tuyển Anh đoạt cúp vàng World Cup tổ chức ngay trên đất nước Anh. Sân vận động Wembley tràn ngập niềm vui và các đường phố, từ thành thị đến nông thôn nước Anh, đều tưng bừng lễ hội. Nhưng hình như có một người vẫn giữ được vẻ bình thản hằng ngày. Đó là người đạo diễn cho “chiến thắng để đời” của đội tuyển bóng đá xứ sở sương mù, vì nếu không, có lẽ đến bây giờ nước Anh vẫn tiếp tục cháy bỏng ước mơ được một lần chạm tay vào chiếc cúp vô địch.

Alfred Ramsey đã giúp bóng đá Anh chiến thắng World Cup 1966

Người đó là Alfred Ramsey, HLV trưởng đội tuyển bóng đá Anh những năm từ 1963 đến 1973. Bắt đầu tham gia làng bóng đá từ năm 1943, Ramsey chỉ chơi trong hai CLB: Southampton (1943-1948) và Tottenham (1949-1955) trước khi trở thành HLV CLB Ipswich Town vào những năm 1955-1963. Ngay sau khi nắm lấy đội tuyển (1963), Ramsey đã khẳng định “Chúng ta sẽ chiến thắng tại World Cup” và 3 năm sau, ông đã thực hiện đúng lời hứa. Năm 1967, ông được Nữ hoàng Anh phong tước Hiệp sĩ do những cống hiến cho đội tuyển bóng đá quốc gia.

Tuy nhiên, sau World Cup 74, ông phải rời khỏi cương vị HLV trưởng đội tuyển quốc gia do thành tích kém cỏi của tuyển Anh trong cuộc tranh tài này. Những năm cuối đời, hiệp sĩ Alfred Ramsey sống bằng tiền trợ cấp ít ỏi, tệ bạc 25 bảng Anh mỗi tuần của Liên đoàn bóng đá Anh và chết trong cảnh nghèo. Những người yêu mến bóng đá từng ngất ngây trước chiến thắng rực rỡ của đội tuyển Anh tại World Cup 66 luôn nhắc đến ông với niềm thương cảm đặc biệt.

Rinus Michels (1928 – 2005)

Trong suốt 17 kỳ World Cup đã qua (1930-2002), đội tuyển Hà Lan có ít nhất hai lần lỡ hẹn với chiếc cúp vô địch. Đó là những năm 1974 tại Cộng hoà liên bang Đức và 1978 tại Argentina: họ hai lần vào đến trận chung kết song cả hai lần đều phải nhường chức vô địch cho đội chủ nhà. Thế nhưng, vào thập niên 1970, Hà Lan được nhắc đến như là đất nước khai sinh một hình thái bóng đá mới: bóng đá tổng lực, ở đó các vị trí trên sân cỏ chỉ  có tính cách tương đối, sức mạnh tấn công và phòng thủ toàn diện là những sắc thái đặc biệt của bóng đá thời kỳ này (và từ đó về sau).

Cơn lốc màu da cam chính là HLV Rinus Michels

Và cũng từ đó, đội tuyển Hà Lan hai lần á quân World Cup được đặt cho một cái biệt danh đầy tự hào: “Cơn lốc màu da cam”. Người đã gắn chặt tên tuổi mình với Cơn lốc màu da cam chính là HLV Rinus Michels (vừa qua đời vào tháng 3-2005, ở tuổi 77). Bước vào làng bóng đá rất sớm, những năm 1946-1958, ông là cầu thủ của CLB Ajax và khởi đầu sự nghiệp HLV khi dẫn dắt trở lại CLB Ajax những năm 1965-1971 rồi sau đó là HLV trưởng đội tuyển Hà Lan tham dự World Cup 1974 tổ chức tại Cộng hoà liên bang Đức.

Tuy không đoạt được cúp vàng trong trận chung kết với đội tuyển CHLB Đức, song những gì mà cầu thủ huyền thoại Johan Cruyff cùng các đồng đội thể hiện trên sân cỏ dưới sự dẫn dắt của Michels đã để lại dấu ấn đậm đà trong lòng người hâm mộ. Bên cạnh việc dẫn dắt đội tuyển quốc gia, trong hai thập niên 1970-1980, Michels đã làm HLV cho các CLB Barcelona, Ajax, Los Angeles Aztecs, Bayer Leverkusen, đoạt nhiều cúp vô địch quốc gia và quốc tế. Ngoài những nhân vật nêu trên, còn có thể kể nhiều hơn nữa những HLV đã để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử World Cup, như HLV đội tuyển Đức Joseph Herberger (1897-1977), HLV đội tuyển Hungary Gusztav Sebes (1906-1986), HLV đội tuyển Áo Hugo Meisl (1881-1937)…

Họ không chỉ là những nghệ sĩ trên sân cỏ mà còn là những kiến trúc sư, những nhạc trưởng tài tình. Sự biến hoá trong phép cầm quân của họ đã tạo nên những kết quả bất ngờ và thích thú cho hàng tỉ khán giả hâm mộ bóng đá trên hành tinh. Họ xứng đáng được vinh danh mãi trên đài thể thao thế giới

Nguồn tổng hợp